EMI కట్టలేదని అర్ధరాత్రి ట్రక్ ఎత్తుకెళ్లారా? రూ.10 లక్షలు పరిహారం.. రికవరీ ఏజెంట్ల తీరుపై సుప్రీంకోర్టు కీలక ఆదేశాలు
న్యూఢిల్లీ: లోన్ EMIలు సకాలంలో చెల్లించలేదని రుణగ్రహీతలను వేధించడం, బెదిరించడం, చెప్పాపెట్టకుండా వాహనాలను స్వాధీనం చేసుకోవడంపై సుప్రీంకోర్టు తీవ్రంగా స్పందించింది. వాహనం రుణానికి భద్రతగా ఉన్నప్పటికీ, దాన్ని స్వాధీనం చేసుకునే సమయంలో చట్టపరమైన విధానాన్ని తప్పనిసరిగా పాటించాలని స్పష్టం చేసింది.
ఉత్తరప్రదేశ్కు చెందిన హరిదత్త్ శర్మకు సంబంధించిన కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఈ కీలక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. రుణం తీసుకుని ట్రక్ కొనుగోలు చేసిన శర్మ, అదే వాహనంపై ఆధారపడి జీవనం సాగిస్తున్నాడు. EMIలు చెల్లించడంలో డిఫాల్ట్ అయిన నేపథ్యంలో, 2023లో రాత్రి సమయంలో రికవరీ ఏజెంట్లు ట్రక్ను తీసుకెళ్లిన ఘటన కోర్టు దృష్టికి వెళ్లింది.
అర్ధరాత్రి ట్రక్ ఎత్తుకెళ్లిన రికవరీ ఏజెంట్లు
కోర్టు ముందు ఉంచిన వివరాల ప్రకారం.. శర్మ 2019లో ట్రక్ కోసం రుణం తీసుకున్నాడు. ఆ వాహనమే అతని జీవనోపాధికి ఆధారం.
2023 ఏప్రిల్ 9న లోడ్ బేరం కోసం అయోధ్యకు వెళ్లిన శర్మ తన ట్రక్ను ఒక గోడౌన్ సమీపంలో పార్క్ చేశాడు. అనంతరం నిద్రించేందుకు వేరే ప్రాంతానికి వెళ్లాడు.
ఈ సమయంలో రుణ సంస్థకు చెందిన నలుగురు వ్యక్తులు అక్కడికి చేరుకుని ట్రక్ స్టీరింగ్ లాక్ను పగులగొట్టి వాహనాన్ని అక్కడి నుంచి తీసుకెళ్లినట్లు కేసులో పేర్కొన్నారు. శర్మకు ముందస్తు సమాచారం ఇవ్వకుండా వాహనాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారని ఆయన కోర్టును ఆశ్రయించాడు.
“EMI కట్టకపోతే వాహనం తీసుకోవచ్చు.. కానీ పద్ధతి పాటించాలి”
ఈ కేసులో సుప్రీంకోర్టు కీలకంగా చెప్పిన విషయం ఇదే.
EMIలు చెల్లించకపోతే రుణ ఒప్పందం ప్రకారం వాహనాన్ని స్వాధీనం చేసుకునే హక్కు రుణదాతకు ఉండవచ్చు. అయితే ఆ హక్కును అమలు చేసేటప్పుడు చట్టబద్ధమైన విధానాన్ని పాటించాలి.
రుణగ్రహీతను వేధించడం, బెదిరించడం లేదా రాత్రివేళ చెప్పాపెట్టకుండా వాహనాన్ని తీసుకెళ్లడం వంటి చర్యలను సమర్థించలేమని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
బాధితుడికి రూ.10 లక్షల పరిహారం
వాహనం శర్మకు కేవలం ఆస్తి మాత్రమే కాదని.. అదే అతని జీవనోపాధికి ఆధారమని కోర్టు పరిగణనలోకి తీసుకుంది.
వాహనాన్ని అక్రమంగా స్వాధీనం చేసుకున్న తీరుతో అతని జీవనోపాధికి నష్టం, మానసిక వేదన కలిగిందని పేర్కొంటూ రూ.10 లక్షల పరిహారం చెల్లించాలని ఆదేశించింది.
అంతేకాకుండా వాహనం విక్రయం ద్వారా వచ్చిన రూ.4.5 లక్షలను 6 శాతం వార్షిక వడ్డీతో శర్మకు చెల్లించాలని, అతని లోన్ ఖాతాలను మూసివేయాలని కూడా ఆదేశించినట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడించాయి.
RBIకి కూడా సుప్రీంకోర్టు కీలక సూచనలు
లోన్ రికవరీ విషయంలో బ్యాంకులు, ఫైనాన్స్ కంపెనీలు, ఇతర ఆర్థిక సంస్థలు అనుసరించాల్సిన విధానాలను మరింత స్పష్టంగా రూపొందించాల్సిన అవసరాన్ని కోర్టు ప్రస్తావించింది.
వాహనాలను రుణానికి భద్రతగా ఉంచుకున్న సందర్భాల్లో కూడా రుణగ్రహీతల హక్కులను పరిగణనలోకి తీసుకుని రికవరీ చర్యలు చేపట్టేలా మార్గదర్శకాలు ఉండాలని RBIకి సూచించింది.
“EMI కట్టకపోతే బండి సీజ్ చేయకూడదు” అని కోర్టు చెప్పిందా?
కాదు. ఇది ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాలి.
సుప్రీంకోర్టు EMIలు చెల్లించని సందర్భంలో వాహనాన్ని ఎప్పటికీ స్వాధీనం చేసుకోకూడదని చెప్పలేదు.
రుణ ఒప్పందం, వర్తించే చట్టాలు, నియమావళి ప్రకారం రుణదాతకు ఉన్న హక్కులను కోర్టు పూర్తిగా తొలగించలేదు. అయితే వాహనాన్ని స్వాధీనం చేసుకునే విధానం చట్టబద్ధంగా, న్యాయబద్ధంగా ఉండాలని స్పష్టం చేసింది.
అంటే రుణం బకాయి పడిందనే కారణంతో రోడ్డుపై కనిపించిన వాహనాన్ని బలవంతంగా లాక్కెళ్లడం, రాత్రివేళ చెప్పాపెట్టకుండా తీసుకెళ్లడం లేదా రికవరీ ఏజెంట్ల ద్వారా బెదిరింపులకు పాల్పడటం సమర్థనీయం కాదన్నదే ఈ తీర్పులోని ప్రధాన సందేశం.
వాహనం జీవనోపాధికి ఆధారమైతే మరింత జాగ్రత్త
ట్రక్, ఆటో, టాక్సీ, క్యాబ్ లేదా ఇతర వాణిజ్య వాహనాలపై ఆధారపడి జీవించే వారికి వాహనం కోల్పోవడం అంటే రోజువారీ ఆదాయం ఆగిపోవడం.
అందువల్ల రుణ బకాయిల వసూళ్లలో సంస్థలు చట్టపరమైన ప్రక్రియను పాటించాల్సిన అవసరం ఉందని ఈ కేసు మరోసారి స్పష్టం చేసింది.
ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సినవి
– EMI బకాయి ఉంటే రుణదాతకు ఒప్పందం ప్రకారం చర్యలు తీసుకునే హక్కులు ఉండవచ్చు.
– కానీ బలవంతంగా, బెదిరింపులతో లేదా చట్టవిరుద్ధంగా వాహనం స్వాధీనం చేసుకోవడం సరైంది కాదు.
– రికవరీ ఏజెంట్లు కూడా చట్టపరమైన పరిమితుల్లోనే పనిచేయాలి.
– వాహనం జీవనోపాధికి ఆధారమైన సందర్భాల్లో దాని స్వాధీనం వల్ల కలిగే ప్రభావాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
– హరిదత్త్ శర్మ కేసులో వాహనం స్వాధీనం చేసుకున్న తీరుపై సుప్రీంకోర్టు స్పందించి రూ.10 లక్షల పరిహారం ఆదేశించింది.
గమనిక: EMI బకాయిలున్న ప్రతి సందర్భంలో వాహనాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడం చట్టవిరుద్ధం అనే అర్థం కాదు. ప్రతి కేసులో రుణ ఒప్పందం, నోటీసులు, స్వాధీనం చేసుకున్న విధానం, వర్తించే RBI/చట్టపరమైన నిబంధనలు వంటి అంశాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
Save or share this story as a newspaper-style Epaper Clip:
