ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామస్వామి క్షేత్రం: ఏకశిలపై కొలువైన సీతారామ లక్ష్మణులు
కడప జిల్లా: ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కడప జిల్లాకు ఆధ్యాత్మికంగా, చారిత్రకంగా ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకొచ్చిన పుణ్యక్షేత్రాల్లో ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామస్వామి ఆలయం ఒకటి. విశాలమైన ఆలయ ప్రాంగణం, అద్భుతమైన రాతి శిల్పాలు, గంభీరమైన గోపురాలు, అందమైన రంగమండపం ఈ ఆలయానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి. ముఖ్యంగా శ్రీరాముడు, సీతాదేవి, లక్ష్మణస్వామి విగ్రహాలు ఒకే రాతిపై చెక్కబడి ఉండటం ఈ క్షేత్రం ప్రత్యేకతల్లో ఒకటిగా చెప్పబడుతుంది. అందుకే ఒంటిమిట్టను “ఏకశిలా నగరం” అని కూడా పిలుస్తారు.
పురాతన చరిత్రకు సాక్ష్యంగా ఆలయం
ఒంటిమిట్ట కోదండరామస్వామి ఆలయ నిర్మాణంలో చోళులు, విజయనగర పాలకుల కాలానికి సంబంధించిన నిర్మాణ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. TTD 2026లో విడుదల చేసిన వివరాల ప్రకారం, ఆలయ నిర్మాణం 14వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమై తరువాతి కాలాల్లో విజయనగర రాజులు, మట్లి పాలకుల ఆధ్వర్యంలో అభివృద్ధి చెందింది. ఆలయంలోని నిర్మాణాలు, రాతి స్తంభాలు, శిల్పాలు ఆ కాలం నాటి కళాకారుల ప్రతిభను తెలియజేస్తాయి.
ఆలయ ప్రధాన నిర్మాణంలో గోపురాలు, విశాలమైన ప్రాంగణం, రంగమండపం, గర్భగుడి తదితర భాగాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా 32 స్తంభాలతో కూడిన రంగమండపం శిల్పకళ పరంగా ఎంతో ఆకట్టుకుంటుంది.
ఒకే శిలపై సీతారామ లక్ష్మణులు
ఒంటిమిట్ట ఆలయానికి దేశవ్యాప్తంగా గుర్తింపు తీసుకొచ్చిన ప్రత్యేకతల్లో ప్రధానమైనది సీతారామ లక్ష్మణుల విగ్రహాలు. రాముడు, సీత, లక్ష్మణుల రూపాలు ఒకే రాతిపై చెక్కబడి ఉండటం వల్ల ఈ ప్రాంతానికి “ఏకశిలా నగరం” అనే పేరు ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఈ విగ్రహాలను దర్శించుకోవడానికి భక్తులు ప్రత్యేకంగా ఒంటిమిట్టకు వస్తుంటారు. శ్రీరాముడు సీతా లక్ష్మణ సమేతంగా కొలువై ఉండటంతో ఈ ఆలయం భక్తులకు ఎంతో ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యాన్ని కలిగి ఉంది.
రామాయణంతో ముడిపడిన విశ్వాసాలు
ఒంటిమిట్టకు సంబంధించిన స్థానిక పురాణ విశ్వాసాల్లో శ్రీరాముడి వనవాస కాలం ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది. సీతాదేవికి దాహం వేయడంతో శ్రీరాముడు తన బాణంతో భూమిని తాకించగా అక్కడ నీరు ఉద్భవించిందని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ పవిత్ర జలధారకు సంబంధించిన ప్రాంతాన్ని రామతీర్థంగా భావిస్తారు. రామతీర్థం, లక్ష్మణతీర్థం అనే నీటి వనరుల ప్రస్తావన కూడా స్థానిక సంప్రదాయాల్లో కనిపిస్తుంది.
అయితే ఇవి పురాణ/స్థానిక విశ్వాసాలుగా చూడాలి; వాటిని చారిత్రకంగా నిర్ధారించిన సంఘటనలుగా కాకుండా సంప్రదాయ కథనాలుగా పేర్కొనడం సముచితం.
అద్భుతమైన రాతి శిల్ప సంపద
ఒంటిమిట్ట ఆలయాన్ని ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టేది కేవలం ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం మాత్రమే కాదు. ఇక్కడి రాతి శిల్పకళ కూడా సందర్శకులను ఆకట్టుకుంటుంది.
TTD 2026లో ప్రచురించిన వివరాల ప్రకారం, రంగమండపంలోని యాళి స్తంభాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా ఉన్నాయి. భారీ రాతి బండలను సున్నితమైన శిల్పాలుగా మలచిన తీరు పురాతన శిల్పుల నైపుణ్యాన్ని తెలియజేస్తుంది. కొన్ని స్తంభాల మధ్య భాగంలో ఖాళీ ప్రదేశాలు ఉండటం కూడా ప్రత్యేక నిర్మాణ లక్షణంగా పేర్కొనబడింది.
రామాయణం, పురాణ కథలకు సంబంధించిన వివిధ శిల్పాలు ఆలయ స్తంభాలు, మండపాల్లో కనిపిస్తాయి. ప్రతి శిల్పాన్ని పరిశీలిస్తూ వెళ్తే అప్పటి కళాకారుల ఊహాశక్తి, శిల్ప నైపుణ్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
ఒంటిమిట్టకు “ఏకశిలా నగరం” పేరు ఎలా వచ్చింది?
సీత, రాముడు, లక్ష్మణుల విగ్రహాలు ఒకే రాతిపై చెక్కబడి ఉండటం వల్ల ఒంటిమిట్టకు “ఏకశిలా నగరం” అనే పేరు ప్రసిద్ధి చెందింది. TTD కూడా తన అధికారిక వివరాల్లో ఒంటిమిట్టను “Ekasila Nagaram”గా పేర్కొంది.
ఈ పేరు కేవలం ఒక ప్రాంతానికి పెట్టిన పేరు మాత్రమే కాకుండా, అక్కడి ఆలయ ప్రత్యేకతను ప్రతిబింబించే గుర్తింపుగా మారింది.
కవులు, సాహిత్యంతో ఒంటిమిట్టకు అనుబంధం
ఒంటిమిట్ట క్షేత్రానికి తెలుగు సాహిత్యంతోనూ ప్రత్యేక అనుబంధం ఉంది. ఈ ప్రాంతం తెలుగు కవులకు, రామభక్తి సాహిత్యానికి ప్రేరణగా నిలిచిందని వివిధ చారిత్రక, సాంస్కృతిక వనరులు పేర్కొంటున్నాయి.
ప్రత్యేకంగా బమ్మెర పోతనతో ఒంటిమిట్టకు ఉన్న అనుబంధం ప్రస్తావించబడుతుంది. శ్రీమదాంధ్ర మహాభాగవతాన్ని తెలుగులో రచించిన పోతన ఈ ప్రాంతంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారని జిల్లా అధికారిక పర్యాటక సమాచారం పేర్కొంటోంది.
అలాగే శ్రీరాముడిని కీర్తిస్తూ పలువురు తెలుగు కవులు రచనలు చేయడం వల్ల ఒంటిమిట్ట ఒక ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రంతో పాటు సాహిత్య ప్రాధాన్యం కలిగిన ప్రాంతంగా కూడా గుర్తింపు పొందింది.
శ్రీరామనవమి వేడుకలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం
ఒంటిమిట్టలో జరిగే శ్రీరామనవమి బ్రహ్మోత్సవాలు అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఉత్సవాల్లో ఒకటి. ఈ సందర్భంగా సీతారాముల కల్యాణోత్సవం భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహిస్తారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర విభజన అనంతరం ఒంటిమిట్టలో జరిగే శ్రీ సీతారామ కల్యాణోత్సవానికి రాష్ట్రస్థాయి ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. ప్రస్తుతం ఆలయ నిర్వహణ తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాల (TTD) పరిధిలో ఉంది. TTD 2015 సెప్టెంబర్ 9న ఆలయాన్ని తన పరిధిలోకి తీసుకున్నట్లు 2026లో విడుదల చేసిన అధికారిక సమాచారం పేర్కొంది.
శ్రీరామనవమి సమయంలో భారీ సంఖ్యలో భక్తులు ఒంటిమిట్టకు చేరుకోవడంతో ఆలయ పరిసరాలు భక్తులతో సందడిగా మారుతాయి.
ఎక్కడ ఉంది?
ఒంటిమిట్ట కడప జిల్లాలోని ఒక ముఖ్యమైన పట్టణం. ఇది కడప–చెన్నై ప్రధాన రహదారికి సమీపంలో, కడప నగరానికి సుమారు 25 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నట్లు జిల్లా అధికారిక వెబ్సైట్ పేర్కొంటోంది.
రహదారి, రైలు మార్గాల ద్వారా ఒంటిమిట్టకు చేరుకునే అవకాశం ఉంది. సమీపంలోని కడప నగరం నుంచి కూడా రోడ్డు మార్గంలో ఆలయాన్ని చేరుకోవచ్చు.
శిల్పకళను ఆస్వాదించాలంటే తప్పక చూడాల్సిన ప్రదేశం
ఒంటిమిట్టకు వెళ్లే భక్తులకు ప్రధాన ఆకర్షణ శ్రీ కోదండరామస్వామి దర్శనం అయితే, చరిత్రను, శిల్పకళను ఇష్టపడేవారికి ఆలయ నిర్మాణం మరో ప్రత్యేక అనుభూతిని ఇస్తుంది.
గోపురాల నుంచి మండపాల వరకు కనిపించే రాతి పనితనం, స్తంభాలపై చెక్కిన శిల్పాలు, విశాలమైన ఆలయ ప్రాంగణం, ఏకశిలపై సీతారామ లక్ష్మణుల విగ్రహాలు—ఇవన్నీ కలిపి ఒంటిమిట్టను ఒక ప్రత్యేకమైన వారసత్వ క్షేత్రంగా నిలబెడుతున్నాయి.
భక్తి, చరిత్ర, శిల్పకళ కలిసిన క్షేత్రం
ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామస్వామి ఆలయం కేవలం ఒక దేవాలయం మాత్రమే కాదు. ఇది ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలు, పురాతన నిర్మాణ సంపద, రాతి శిల్పకళ, తెలుగు సాహిత్య జ్ఞాపకాలు, రామభక్తి సంప్రదాయం కలిసిన ప్రదేశం.
కడప జిల్లాకు వచ్చే పర్యాటకులు, భక్తులు ఈ క్షేత్రాన్ని సందర్శిస్తే ఒకవైపు శ్రీ సీతారామ లక్ష్మణుల దర్శనం పొందడంతో పాటు మరోవైపు శతాబ్దాల నాటి శిల్పకళా వైభవాన్ని దగ్గరగా చూసే అవకాశం లభిస్తుంది.
అందుకే ఒంటిమిట్టను కడప జిల్లాలోని ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక–చారిత్రక క్షేత్రాల్లో ఒకటిగా చెప్పవచ్చు.
Save or share this story as a newspaper-style Epaper Clip:
