హైదరాబాద్: దేశ ప్రజాస్వామ్యానికి బలమైన పునాది అని చెప్పుకునే సమాచార హక్కు చట్టం (RTI Act – 2005), 2025 అక్టోబర్ 12న 20వ సంవత్సరానికి చేరుతోంది. ఈ చట్టం అమలవడంతో పంచాయతీ నుండి ప్రధాన కార్యాలయాల వరకు పారదర్శకత పెరిగింది, అవినీతి, బాధ్యతారాహిత్యంపై పర్యవేక్షణ సాధ్యమైంది.
అయితే, ఈ 20 ఏళ్ల కాలంలో కూడా రెండు వైపుల సమస్యలు కనిపిస్తున్నాయి. సమాచారం పొందేందుకు సాధారణ ప్రజలు ఇంకా ఎదుర్కొంటున్న అడ్డంకులు, ఆలస్యాలు, నిర్వాహక నిర్లక్ష్యం పెద్ద ఇబ్బందిగా మారాయి. కేంద్ర, రాష్ట్ర కమిషన్లలో వేర్వేరు లక్షల్లో దరఖాస్తులు పెరుగుతూ, అప్పీళ్లపై సకాలంలో పరిష్కారం దొరకడం లేదు.
ప్రముఖ సందర్భాలు – 2G స్పెక్ట్రం కేటాయింపులు, కోల్ గేట్ స్కామ్, కామన్వెల్త్ గేమ్స్ అవినీతి – RTI ద్వారా బయటకు వచ్చాయి. అయితే, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో చాలామందికి RTI గురించి అవగాహన లేనివి. వెబ్సైట్లు యూజర్-ఫ్రెండ్లీగా లేవు. అధికారులు సమాచారం ఇవ్వడంలో ఆలస్యం, అసంపూర్ణ వివరాలు ఇవ్వడం వంటి సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయి.
సమాచార నిపుణులు, దరఖాస్తుదారులు కమిషన్లను బలోపేతం చేసి, డిజిటల్ టెక్నాలజీని మెరుగుపర్చాలి అని సూచిస్తున్నారు. పాఠశాల స్థాయి నుండే RTI అవగాహన పెంచడం, ప్రజలకు సకాలంలో సమాచారాన్ని అందించడం ద్వారా మాత్రమే సమగ్ర ప్రజాస్వామ్యానికి దారి తరుగుతుంది.
ఇలా, ఓటు హక్కు మాదిరిగానే సమాచార హక్కు కూడా ప్రజాస్వామ్యంలో కీలక భాగంగా నిలుస్తుంది.
